Preplate
Šta i zašto
Preplata je novac na kontu partnera koji nema pokriće ni u jednoj otvorenoj fakturi — uplata veća od fakture, ili uplata bez otvorene fakture uopšte.
To nije samo kozmetički višak: novac primljen bez osnova je obaveza prema uplatiocu (ZOO čl. 210–211), a po suštini je avans, pa može nositi i PDV obavezu. Knjige su o tome uvijek bile tačne — problem je bio što niko nije bio obaviješten, pa je razlika sjedila na kontu kupca kao neobjašnjena rupa.
Ekran je Finansije → Preplate.
Preduslovi
- Uplata je proknjižena, na partnera i na partnerski konto (kupci ili dobavljači).
- Kontni okvir firme ima definisana partnerska konta. Ako nema, ekran to kaže umjesto da prikaže prazan spisak.
- Pravo pregleda nad Finansijama; za rješavanje pravo izmjene.
Ekran „Preplate"
Filteri su Partner (F4 otvara proširenu pretragu) i Samo neriješene (Alt+N), a spisak se učitava dugmetom „Prikaži". Godina se ne bira na ekranu — preplate se čitaju za aktivnu poslovnu godinu iz zaglavlja (Ctrl+Shift+G je mijenja). Iznad tabele stoji i spisak partnerskih konta koja se gledaju. Na Otvorene stavke i Avanse vode dugmad ispod tabele (Tab do njih pa Enter) i komandna paleta (Ctrl+K) — prelazak na drugi ekran nema svoju prečicu.
od v2026.10 · KNJ-666| Kolona | Značenje |
|---|---|
| Partner, Konto | gdje preplata stoji |
| Datum, Broj naloga, Vrsta, Opis | odakle uplata potiče; vrsta naloga (Ručni, Izvod…) stoji uz broj jer se nalozi broje posebno za svaku vrstu od v2026.10 · KNJ-721 |
| Otvoreno na stavci | koliko je od te uplate još nezatvoreno |
| Preplata | koliko od toga nema pokrića u otvorenim dokumentima |
| Status, Napomena | Neriješeno, Čeka buduću fakturu ili Planiran povrat |
Zbirovi se prikazuju odvojeno — preplate kupaca i preplate dobavljačima — i ne sabiraju se u jedan saldo; uz njih stoji i koliko je od svega toga još neriješeno.
Preplata se gleda po partneru i po kontu, jer se i zatvaranje radi tako: višak na jednom kontu ne može zatvoriti dug na drugom. Zato se naziv partnera ispisuje samo na prvom redu svake takve grupe; prazna ćelija ispod njega znači „isti partner i isti konto", a ne nepoznatog partnera.
Rješavanje preplate (F9)
Izaberite uplatu i pritisnite F9 (ili dugme „Riješi preplatu"): preplata ostaje do buduće fakture, prenosi se na avans (uz avansni račun) ili se vraća uplatiocu — vidi Rješavanje preplate. Faktura koja se proknjiži u istom PDV periodu preplatu troši sama — vidi Faktura sama zatvara preplatu.
Gdje se preplata još prijavljuje
- Na PDV obračunu: neriješena preplata kupca blokira predaju prijave za mjesec u kojem je uplata stigla, dok je ne prenesete na avans ili ne zabilježite izjavu („ostaje do buduće fakture" ili „povrat uplatiocu"). Panel na tom ekranu ima dugme „Riješi preplatu" koje vodi ovamo, sa već izabranim kupcem i označenom uplatom — kursor ostaje u polju partnera, a F9 odmah otvara rješavanje te uplate. Preplata dobavljaču koji je PDV obveznik ne blokira, nego upozorava koliko ulaznog PDV-a nedostaje dok se ne evidentira njegov avansni račun. od v2026.10 · KNJ-659
- Na Otvorenim stavkama, uz partnera na kojem postoji.
- Poslije knjiženja izvoda — poster nikad ne odbija zbog preplate (novac jeste stigao i pripada knjigama), nego je prijavljuje.
Upozorenja
- Uplata bez partnera se prikazuje, ali se ne može riješiti — ispravite knjiženje pa je unesite na partnera.
- Prenos na avans knjiži se u poslovnoj godini uplate. Preplata iz ranije godine prenosi se početnim stanjem i rješava se na prenesenoj stavci, isto kao avans.
- Rješavaju se samo stavke proknjiženih naloga, i to stavke uplate, ne stavke fakture.