Matični podaci
Matični podaci su temelj knjigovodstva jedne firme: podaci same firme, kontni plan, poslovne godine, partneri i šifre pod kojima nas dobavljači vode. Sve ostalo — fakture, nalozi, izvodi, PDV prijava — oslanja se na njih, pa se ovaj modul popunjava prvi. U bočnoj traci grupa Matični podaci stoji pri dnu, ispred Administracije.
Ako ste tek preuzeli novu firmu, praktičan redoslijed je:
- Firma i PDV registracija — osnovni podaci, entitet i, ako je firma u sistemu PDV-a, PDV broj i datum ulaska.
- Poslovne jedinice i mjesta troška — samo ako ih firma ima.
- Poslovne godine — tekuća poslovna godina se otvara sama pri unosu firme; ovdje otvarate naredne ili ranije godine.
- Kontni plan — kopija kontnog okvira se takođe pravi pri unosu firme; provjerite je i dodajte analitike koje firma koristi.
- Žiro računi — računi firme, sa kontom za knjiženje izvoda.
- Partneri — kupci i dobavljači; iz starog programa se uvoze.
- Reference kupca kod dobavljača — samo ako neki dobavljač na fakturi ne piše vaš JIB nego svoju šifru (ERS mjerno mjesto, šifra kupca kod vodovoda i slično).
- Podešavanja firme i šabloni knjiženja — ako biro već vodi firmu sa istom analitikom, oba se preuzmu iz te firme („Preuzmi iz firme…") umjesto da se unose ispočetka; inače ih popune dugmad „Predloži konta".
Ekrani modula
Redom kojim stoje u bočnoj traci:
| Ekran | Čemu služi |
|---|---|
| Firme | firme za koje vodite knjige: identitet, PDV, fiskalizacija, režim knjigovodstva, sjedište |
| Poslovne jedinice | jedinice firme: podaci, logo, vlastiti PDV broj |
| Mjesta troška | mjesta troškova i prihoda; samo uz glavnu knjigu |
| Podešavanja firme | konta koja program koristi sam (PDV, kupci, dobavljači, novac, plate, putovanja…), izgled fakture i logo; vidi ih samo administrator naloga |
| Fiskalne godine i periodi | otvaranje poslovne godine i zaključavanje mjeseci |
| Kontni plan | kopija kontnog okvira za aktivnu firmu, analitike |
| Šabloni knjiženja | pravila za knjiženje faktura tasterom F9; samo firma koja vodi glavnu knjigu |
| Partneri | kupci i dobavljači, njihovi žiro računi i primaoci dokumenata |
| Uvoz partnera | prenos liste partnera iz starog programa preko Excel šablona (traži pravo izmjene) |
| Reference kupca | šifre pod kojima nas dobavljači vode |
| Artikli | šifarnik robe i usluga za stavke izlazne fakture (modul Fakturisanje) |
| Uvoz artikala | prenos šifarnika artikala iz starog programa (modul Fakturisanje, traži pravo izmjene) |
| Žiro računi | računi same firme (uvoz i knjiženje izvoda, računi na fakturi); jedan može biti glavni — sa njega se plaćaju virmani |
| Kursna lista CBBiH | srednji kursevi za devizna knjiženja — program ih preuzima sam; kurs koji nedostaje unosi platforma na zahtjev podršci |
| Prelazak na dvojno | samo firma koja vodi ili je vodila gotovinski režim (mali preduzetnik, prosto knjigovodstvo): upis prelaska i knjiženje zadržanih dokumenata |
U komandnoj paleti (Ctrl+K) svaki ekran se zove „Matični podaci — …", npr. „Matični podaci — Partneri".
Valute se biraju sa liste
od v2026.09 · KNJ-572Svako polje Valuta u programu (fakture, predračun, žiro račun, blagajna, putni nalog, analitički konto, kursevi) bira valutu sa liste valuta (ISO 4217, svaka valuta koja postoji), umjesto da se oznaka kuca slovo po slovo. Pretraga razumije ono što knjigovođa kuca:
- „KM" nalazi konvertibilnu marku (a ne komorski franak, čija oznaka počinje sa KM);
- oznaku — „eur", „usd";
- dio naziva, sa kvačicama ili bez, latinicom ili ćirilicom — „marka", „dolar", „svajcarski".
Na ekranu i na dokumentima domaća valuta se čita KM (i u ćiriličnom prikazu); prema banci ostaje oznaka BAM. Svaka strana valuta se na dokumentu piše svojom oznakom („EUR", ne „€").
- Oznaka koja nije valuta (npr. XDR, koji CBBiH objavljuje u kursnoj listi) se ne nudi nigdje.
- Valuta koju raniji dokument već nosi, a lista je ne zna (npr. HRK), ostaje vidljiva i dokument se čuva bez izmjene; novu valutu van liste program odbija: „Valuta … ne postoji u registru valuta".
- Zaključni kurs na preračunu deviznih stavki ne nudi KM — marka je domaća valuta i nema kurs — ni valutu koje više nema (npr. HRK).
Na kartici firme se bira i režim knjigovodstva. Firma na gotovinskom režimu (mali preduzetnik ili prosto knjigovodstvo) vodi svoje statutarne knjige umjesto glavne knjige — v. Preduzetnik — režimi i knjige. Takva firma nema ekrane Šabloni knjiženja i Mjesta troška, a polja za konta (na partneru, artiklu) joj se ne prikazuju ili nisu obavezna.
Šta važi na svim ekranima modula
- Svi podaci pripadaju aktivnoj firmi — onoj koja piše u gornjoj traci. Prije unosa provjerite da je izabrana prava firma (Ctrl+Shift+K otvara izbor firme). Izuzetak je Kursna lista, koja je ista za sve firme.
- F2 otvara unos novog zapisa na listi, Enter otvara izmjenu zapisa na kojem stojite, F5 osvježava listu, Esc zatvara dijalog bez čuvanja (sa nesačuvanim izmjenama prvo pita „Odbaciti nesačuvane izmjene?").
- U formama Enter vodi na sljedeće polje (ne čuva), a F10 ili Ctrl+S čuva. Dugmad u podnožju forme su Odustani i Sačuvaj.
- F4 u polju za partnera ili konto otvara prošireni izbor („šifarnik") sa pretragom i straničenjem.
- Radnje nad izabranim redom (deaktivacija, kartica, brisanje…) stoje u meniju reda (Shift+F10 ili desni klik), a na ekranima Firme, Poslovne jedinice, Mjesta troška, Partneri, Reference kupca, Artikli i Šabloni knjiženja i kao dugmad iznad tabele; dugme koje trenutno ne može da radi kaže zašto.
- Korisnik bez prava izmjene vidi iste ekrane, ali su dugmad za unos i izmjenu isključena uz objašnjenje. Izuzetak su Uvoz partnera i Uvoz artikala: ti ekrani postoje samo da bi upisivali, pa se korisniku bez prava izmjene uopšte ne nude — ni u bočnoj traci ni u komandnoj paleti.