Prelazak na dvojno knjigovodstvo
Šta i zašto
Firma bez glavne knjige ima zadržane dokumente — evidentirane, a neproknjižene fakture. Da ne ostanu neproknjižene, prelazak ima svoj ekran, a na formi firme se ne bira.
Preduslovi
- Firma je aktivna firma u zaglavlju. Sa kartice druge firme vodi obavještenje „Otvori prelazak na dvojno", koje najavi da ta firma postaje aktivna.
- Pravo izmjene nad Matičnim podacima (upis prelaska) i nad Finansijama (knjiženje zadržanih dokumenata).
- Firmi je prekopiran kontni okvir i poslovna godina je otvorena. Plan sa 4 cifre prelazak ne dodaje — RS firma ga dobija dopunom iz plana.
- Svaki žiro račun ima povezan konto — dotad neobavezan, od prelaska potreban, jer se izvodi tih računa knjiže; dodjeljuje se na Žiro računima.
- Za ulazne fakture postoji šablon knjiženja bez stavke sa izborom konta pri knjiženju.
Ekran „Prelazak na dvojno"
Matični podaci → Prelazak na dvojno (paleta: „Matični podaci — Prelazak na dvojno"), za korisnika sa pravom izmjene, u firmi koja vodi ili je ikad vodila gotovinske knjige (i poslije upisa). Firma koja je oduvijek na dvojnom ga ne vidi.
- Dvojno knjigovodstvo od — „Prvi dan obračunskog perioda od kojeg firma vodi dvojno knjigovodstvo." Raniji datum od dozvoljenog se ne nudi, a datum ne smije biti u budućnosti.
- Osnov prelaska: „Obavezno — naplaćeni prihod iznad praga" (podrazumijevano), „Dobrovoljan izbor" ili „Promjena pravne forme (d.o.o.)".
- Za dobrovoljan izbor — okvir sa cijenom te odluke: „Dobrovoljan izbor obavezuje firmu na 5 obračunskih perioda — zaključno sa …. godinom.", obavještenja APIF-u i Poreskoj upravi u rokovima godišnjih izvještaja (firma koja počne u toku godine — u roku od 30 dana; Zakon o računovodstvu i reviziji RS, „Sl. glasnik RS" 115/25) i polje „Razumijem posljedice dobrovoljnog izbora." Promjena osnova to polje prazni.
- Za firmu u režimu malog preduzetnika — obavezno Razlog gubitka statusa malog preduzetnika, onaj iz rješenja Poreske uprave. „Ovo nije isto što i osnov prelaska iznad: aplikacija razlog nikada ne zaključuje sama."
- Upiši prelazak.
- Tabela Zadržani dokumenti za knjiženje (Vrsta, Broj, Datum, Iznos), a ispod nje broj dokumenata prije datuma prelaska (ostaju u gotovinskom periodu) i broj izvoda koji čekaju, uz vezu „Otvori izvode" (za svaku stavku izvoda bira se konto).
Smetnje
Ekran nabraja sve što bi upis ili knjiženje odbilo. „Upiši prelazak" je onemogućeno dok stoji jedna od ovih:
- knjiga prihoda, knjiga rashoda ili knjiga stalnih sredstava ima stavke od datuma prelaska nadalje — svaka pod svojim imenom, sa brojem i najranijim datumom („… uklonite ih ili im promijenite datum"); od tog dana isti novac ide u glavnu knjigu;
- žiro računi bez povezanog konta — broj i brojevi računa, uz vezu „Otvori žiro račune".
Dugme je onemogućeno i dok nije izabran datum, razlog gubitka statusa (kod malog preduzetnika) ili potvrda dobrovoljnog izbora. Smetnje oko kontnog okvira, poslovne godine i šablona ne sprečavaju upis, nego knjiženje zadržanih dokumenata; neusaglašeni upisi godine koja se zatvara su samo upozorenje. od v2026.10 · KNJ-660
Knjiženje zadržanih dokumenata
Poslije upisa javi se „Prelazak na dvojno knjigovodstvo je zabilježen.", meni se odmah proširi ekranima dvojnog knjigovodstva, a na ekranu ostaje „Firma već vodi dvojno knjigovodstvo. Ostalo je još samo da se proknjiže zadržani dokumenti."
- Šablon za ulazne fakture — jedan za sve ulazne fakture. Šabloni sa izborom konta pri knjiženju se ne nude, i ekran kaže koliko ih je izostavljeno; ako je upotrebljiv samo jedan, već je izabran.
- Šablon za prepisane izlazne fakture — isto tako. od v2026.10 · KNJ-682
- Proknjiži zadržane dokumente — u jednom potezu: ili su proknjiženi svi dokumenti koje paket knjiži (v. niže), ili nijedan.
- Fakture koje ste vi izdali knjiže se bez šablona, kao i sa F9.
- Kao i F9, paket fakturu zatvara preplatom partnera koja već stoji u glavnoj knjizi, po istim pravilima (u KM; u sistemu PDV-a samo iz istog PDV perioda) — v. Faktura sama zatvara preplatu.
- Prepisane izlazne fakture knjiže se izabranim šablonom, sa ostatkom paketa.
- Šta paket nije proknjižio, ekran kaže — broj proknjiženih i neproknjiženih, a iznad šablona razlog po vrsti (nije izabran šablon za ulazne, odnosno za prepisane izlazne fakture). Te fakture se mogu proknjižiti i pojedinačno, sa F9 u KIF-u.
Faktura koja traži drugačiju šemu proknjiži se ranije sa F9 i time ispada iz paketa.
Korisniku bez prava izmjene u Finansijama ekran kaže da prelazak jeste zabilježen, a da knjiženje pokreće kolega sa tim pravom.
Posljedice
- Zapisan je novi period režima; raniji ostaje kakav je bio.
- Gotovinske knjige ostaju otvorene za pregled i štampu ranijih godina, ali se u njih više ne unosi.
- Za malog preduzetnika prelazak je i gubitak statusa (razlog se upisuje ovdje). Za godinu prelaska u toku godine ekran Obaveze preduzetnika kaže da firma nije cijelu godinu bila u istom režimu; knjiga prihoda se od datuma prelaska ne upisuje, a rekonstrukcija rashoda nije dostupna.
Upozorenje o pragu za dvojno knjigovodstvo
Preduzetnik je dužan da vodi dvojno knjigovodstvo iznad praga prihoda (Zakon o računovodstvu i reviziji RS, „Sl. glasnik RS" 115/25, čl. 6 st. 2), ali iznos praga još nije propisan — zakon ga prepušta pravilniku koji nije objavljen. Zato ekran Obaveze preduzetnika u prostom knjigovodstvu ne prikazuje nijedan iznos, nego kaže da iznos nije propisan i da prelazak potvrđujete vi, uz vezu „Otvori prelazak na dvojno". Prag za status malog preduzetnika je drugi, poreski prag.
Upozorenja
- Prelazak se ne opoziva. Dobrovoljno izabrano dvojno knjigovodstvo ne može se napustiti prije isteka pet perioda. Obavezan prelazak i promjena pravne forme ne obavezuju tako.
- Dvojno važi unaprijed. Dokument iz gotovinskog perioda se ne knjiži naknadno; izvode knjižite pojedinačno — Knjiženje izvoda.