Režim knjigovodstva na firmi
Šta i zašto
Režim se upisuje na kartici firme (Matični podaci → Firme) i odatle odlučuje šta firma u programu ima. To nije prekidač za prikaz: firma na režimu bez glavne knjige ne može ništa proknjižiti ni preko API-ja.
Režim se ne mijenja „preko" prethodnog — svaka promjena je novi period sa svojim datumom, a raniji period ostaje zapisan takav kakav je bio. Zato program zna kojim je režimom firma bila vođena u kojem mjesecu, što je potrebno i za porez godine u kojoj je status izgubljen.
Preduslovi
- Pravo izmjene nad Matičnim podacima; karticu firme uređuje administrator naloga (TenantAdmin). Ostali knjigovođe firmu vide, ali je ne mijenjaju.
- Režimi bez glavne knjige pisani su za Republiku Srpsku — status malog preduzetnika je RS institut. Forma režim ne odbija firmi iz FBiH, ali propisanih stopa, osnovica i rokova za nju nema, pa ekrani knjiga i obaveza to kažu imenom umjesto da primijene tuđe („Za izabrani period nema važećih statutarnih podataka…").
Polja
| Polje | Značenje |
|---|---|
| Režim knjigovodstva | Dvojno knjigovodstvo · Samo knjiga prometa (mali preduzetnik) · Prosto knjigovodstvo (četiri knjige) |
| Režim se primjenjuje od | prvi dan od kojeg novi režim važi |
Forma je ista pri unosu nove firme („Nova firma") i pri izmjeni postojeće („Izmjena firme"); slika iznad je snimljena pri unosu, jer se režim najčešće i bira tada.
Uz izbor stoji objašnjenje iz same aplikacije:
- Samo knjiga prometa: „Mali preduzetnik vodi samo knjigu prometa: bez glavne knjige, bez PDV prijave i bez zatvaranja godine."
- Prosto knjigovodstvo: „Prosto knjigovodstvo vodi četiri knjige (prihodi, rashodi, stalna sredstva, potraživanja i obaveze): bez glavne knjige, ali sa PDV-om. Sve četiri knjige su dostupne u programu."
Podaci koje traže knjige preduzetnika
Ista kartica firme drži i ono što ide u zaglavlje statutarnih knjiga i u obračun obaveza:
- Podaci o vlasniku (za knjigu prihoda) — ime i prezime, JMB (13 cifara), adresa stanovanja, i Djelatnost opisno. Ako nešto nedostaje, knjiga to kaže bannerom „Zaglavlje knjige nije potpuno…" sa vezom nazad na firmu; prazno polje se štampa kao prazan red, nikad se ne izmišlja.
- Osnovica doprinosa — može se podići iznad zakonskog minimuma, ne i ispod njega.
- Procjena novoregistrovanog preduzetnika (procijenjeni prihodi, rashodi i mjesečna akontacija) — evidenciono: to je ono što je preduzetnik sam prijavio Poreskoj upravi. Program iz toga ništa ne računa.
Pravila promjene
- Datum je obavezan za svaki režim osim dvojnog: „Ovaj režim knjigovodstva mora imati datum od kada se primjenjuje."
- Datum ne smije biti u budućnosti — režim koji „počinje sutra" danas ne bi značio ništa.
- Novi period mora počinjati poslije početka tekućeg. Periodi idu samo naprijed; zatvoreni period se ne otvara ponovo. Pogrešna granica ispravlja se tako što se upiše stvarna promjena, ne prepravkom ranije.
- PDV obveznik ne može biti mali preduzetnik: „PDV obveznik ne može voditi samo knjigu prometa — izaberite prosto ili dvojno knjigovodstvo."
- Prelazak na dvojno knjigovodstvo se ne unosi ovdje. Kad se na firmi bez glavne knjige izabere „Dvojno knjigovodstvo", forma se ne snima nego ponudi dugme „Otvori prelazak na dvojno" — taj posao nosi potvrdu o neopozivosti i knjiženje zadržanih dokumenata, pa ima svoj ekran. Ako firma nije aktivna, ona pri tome postaje aktivna firma, i forma to kaže prije nego što se zatvori.
Gubitak statusa malog preduzetnika
Kad firma izlazi iz režima „Samo knjiga prometa", program traži razlog — jer status prestaje, a zašto je prestao zna samo rješenje Poreske uprave:
| Razlog | Član |
|---|---|
| Ulazak u PDV sistem | čl. 21 st. 1 t. 3 |
| Prihod preko praga za status | čl. 21 st. 1 t. 3 |
| Odustajanje od statusa | čl. 26 st. 1 |
| Ostali uslovi čl. 21 (djelatnost, više od tri radnika) | čl. 21 st. 1–2 |
Ako se navede PDV kao razlog, program to provjerava: firma mora biti PDV obveznik, a datum promjene režima mora biti isti kao datum ulaska u PDV.
Potvrda prije upisa
Upis gubitka statusa je nepovratan, pa prije snimanja stiže pitanje koje imenuje firmu i godinu:
Firma „…" prestaje da bude mali preduzetnik od … Ovo se ne može opozvati: status se može ponovo evidentirati najranije od …. godine (čl. 26 st. 3). Provjerite da li je ovo prava firma.
Dijalog je namjerno „težak": fokus stoji na Odustani, pa refleksni Enter poslije F10 odustaje. Potvrda se bira svjesno — tabom do „Evidentiraj gubitak statusa".
Zapisan gubitak statusa ne poništava se u programu. Ako se upiše na pogrešnoj firmi, ta firma narednih nekoliko godina neće moći ponovo dobiti status u programu. Ispravka je moguća samo kroz podršku, kao ispravka podataka.
Zabrana ponovnog sticanja
Poslije oduzimanja statusa program odbija da ga ponovo evidentira prije isteka roka iz čl. 26 st. 3 i imenuje godinu: „Status malog preduzetnika se može ponovo evidentirati najranije od …. godine." Na kartici firme stoji i zapisano stanje: „Status malog preduzetnika je izgubljen … — razlog: …" i „Ponovo se može evidentirati najranije od …. godine."
Retroaktivnost je poreska, ne knjigovodstvena
Kartica firme to kaže doslovno: cijela godina u kojoj je status oduzet oporezuje se po opštem režimu (čl. 26 st. 2), a knjige se ne prepravljaju unazad. Godišnji obračun te godine daje ekran Obaveze preduzetnika — dohodak za cijelu godinu, sa uračunatim već plaćenim porezom od 2 %. Rashode iz dijela godine prije gubitka statusa unosite u Knjigu rashoda, koja za tu godinu prikazuje spisak dokumenata za rekonstrukciju.
Šta se dešava poslije
- Bočna traka, komandna paleta i brze akcije se odmah prilagode novom režimu, bez odjave.
- Ekrani koje novi režim nema više se ne nude; ako ste bili na takvom ekranu, program vas pomjeri.
- Ranije knjižene ili evidentirane stavke ostaju kakve jesu — režim važi unaprijed.
Povezano
- Pregled režima i knjiga
- Firma i PDV registracija — ostala polja kartice firme.
- Obaveze preduzetnika
- Prelazak na dvojno knjigovodstvo