Pređi na glavni sadržaj

Režim knjigovodstva na firmi

Šta i zašto​

Režim se upisuje na kartici firme (Matični podaci → Firme, dijalog „Nova firma" ili „Izmjena firme") i odatle odlučuje šta firma u programu ima. To nije prekidač za prikaz: firma na režimu bez glavne knjige ne može ništa proknjižiti — program to odbija, ma odakle zahtjev došao.

Svaka promjena režima je novi period sa svojim datumom, a raniji period ostaje zapisan kakav je bio — program zna kojim je režimom firma vođena u kojem mjesecu.

Preduslovi​

  • Pravo izmjene nad Matičnim podacima; firme unosi i mijenja administrator naloga. Ostali korisnici formu vide samo za čitanje.
  • Pravni oblik firme je Preduzetnik (s.p.). Za Privredno društvo i Drugo polje Režim knjigovodstva je zaključano na Dvojno knjigovodstvo. Ako preduzetniku na gotovinskom režimu promijenite pravni oblik u društvo, režim se sam vraća na dvojno — a to je prelazak, pa forma ponudi taj ekran (v. niže). od v2026.09 · KNJ-588
  • Režimi bez glavne knjige pisani su za Republiku Srpsku — status malog preduzetnika je institut Zakona o porezu na dohodak RS. Forma režim ne odbija firmi iz FBiH, ali propisanih stopa, osnovica i rokova za nju nema, pa ekrani Obaveze preduzetnika i Knjiga stalnih sredstava to kažu imenom umjesto da primijene tuđe (npr. „Za izabrani period nema važećih statutarnih podataka…").

Polja​

U bloku Status forme, u istom redu sa poljem Fiskalizacija:

PoljeZnačenje
Režim knjigovodstvaDvojno knjigovodstvo · Samo knjiga prometa (mali preduzetnik) · Prosto knjigovodstvo (četiri knjige)
Režim se primjenjuje odprvi dan od kojeg novi režim važi; otvara se čim se režim promijeni; na firmi koja već ima period stoji sa početkom tekućeg perioda, samo za čitanje

Forma firme sa pravnim oblikom „Preduzetnik (s.p.)", izabranim režimom „Samo knjiga prometa" i datumom od kojeg se primjenjuje — ovdje pri unosu nove firme

Forma je ista pri unosu i pri izmjeni. Uz izbor stoji rečenica iz aplikacije:

  • Samo knjiga prometa: „Samo knjiga prometa: bez glavne knjige, bez PDV prijave, bez zatvaranja godine."
  • Prosto knjigovodstvo: „Četiri knjige (prihodi, rashodi, stalna sredstva, potraživanja i obaveze), sa PDV-om."

Podaci koje traže knjige preduzetnika​

Ista kartica firme drži i ono što ide u zaglavlje knjiga preduzetnika i u obračun doprinosa:

  • blok Djelatnost (za svaki pravni oblik): Djelatnost — bira se iz šifarnika djelatnosti (šifra i naziv; naziv upisuje program); preduzetnik tu ima i obavezan Način obavljanja samostalne djelatnosti (Osnovna djelatnost, Dopunska djelatnost, Dodatna djelatnost, Samostalno zanimanje): „Preduzetnik mora navesti način obavljanja samostalne djelatnosti";
  • blok Vlasnik (samo Preduzetnik (s.p.)): Ime i prezime vlasnika, JMB vlasnika (tačno 13 cifara: „JMB mora imati tačno 13 cifara"), Adresa stanovanja vlasnika i Osnovica doprinosa (napomena „Prazno = zakonski minimum").

Blok Vlasnik ima svaki preduzetnik, i onaj na dvojnom knjigovodstvu — odlučuje pravni oblik, ne režim. od v2026.09 · KNJ-588 Pri izmjeni firme skriven blok zadržava upisane podatke; pri unosu, kad pravni oblik promijenite sa preduzetnika na drugi, upisani podaci bloka se brišu.

  • Osim načina obavljanja djelatnosti, nijedno od ovih polja nije obavezno na formi. Kad nešto nedostaje, knjiga to kaže bannerom „Zaglavlje knjige nije potpuno — na formi firme nije popunjeno: …" sa nazivima polja i vezom „Dopuni podatke o firmi"; prazno polje se štampa kao prazan red.
  • Osnovica doprinosa može se podići iznad zakonskog minimuma, ne i ispod njega — server odbija nižu: „Osnovica doprinosa ne može biti niža od zakonskog minimuma (… KM)." Minimum zavisi od načina obavljanja djelatnosti, u svakom režimu knjigovodstva: osnovna 70 %, dopunska 30 %, samostalno zanimanje 100 % prosječne bruto plate; dodatna djelatnost nema doprinosa vlasnika, pa ni minimuma; firmi iz FBiH se ne provjerava (v. Doprinosi vlasnika). od v2026.10 · KNJ-682

Pravila promjene​

  • Datum je obavezan pri svakoj promjeni režima: „Ovaj režim knjigovodstva mora imati datum od kada se primjenjuje".
  • Datum ne smije biti u budućnosti: „Datum promjene režima knjigovodstva ne može biti u budućnosti".
  • Datum ne smije biti prije 1. januara godine u kojoj je firma unesena u program.
  • Novi period mora počinjati poslije početka tekućeg („Datum novog režima mora biti poslije početka prethodnog"). Periodi idu samo naprijed; zatvoreni period se ne otvara ponovo. Pogrešan početak tekućeg perioda: Ispravka datuma početka režima.
  • PDV obveznik ne može biti mali preduzetnik: „PDV obveznik ne može voditi samo knjigu prometa — izaberite prosto ili dvojno knjigovodstvo".
  • Izlazak iz režima „Samo knjiga prometa" traži razlog i potvrdu, a PDV obvezniku i datum najkasnije na dan ulaska u PDV — v. Gubitak statusa malog preduzetnika.
  • Ponovno sticanje statusa ograničeno je rokom iz čl. 26 st. 3 Zakona o porezu na dohodak RS („Sl. glasnik RS" 60/15 … 114/25) — v. Zabrana ponovnog sticanja.

Obavještenje „Otvori prelazak na dvojno"​

Prelazak na dvojno knjigovodstvo se ne unosi na kartici firme. Kad u izmjeni firme na gotovinskom režimu izaberete „Dvojno knjigovodstvo", forma ne traži ni datum ni razlog, nego prikaže obavještenje: „Prelazak na dvojno knjigovodstvo se ne unosi na ovoj formi: nosi potvrdu o neopozivosti i knjiženje zadržanih dokumenata, pa se evidentira na posebnom ekranu za firmu „…". Otvaranjem tog ekrana ova forma se zatvara bez čuvanja."

  • Dugme „Otvori prelazak na dvojno" zatvara formu bez čuvanja i otvara ekran prelaska za tu firmu; firmu koja nije aktivna program pri tome učini aktivnom, što obavještenje i kaže („Firma „…" pri tome postaje aktivna firma.").
  • F10 tada ništa ne čuva — prebacuje fokus na to dugme.

Šta se dešava poslije​

  • Bočna traka, komandna paleta i brze akcije se odmah prilagode novom režimu, bez odjave.
  • Ekrani koje novi režim nema više se ne nude; ako ste bili na takvom ekranu, program vas pomjeri.
  • Ranije knjižene ili evidentirane stavke ostaju kakve jesu — režim važi unaprijed.

Povezano​

Posljednja izmjena