Poslovne jedinice
Šta i zašto
Firma može imati jednu ili više poslovnih (organizacionih) jedinica — poslovnicu u drugom gradu, pogon, elektranu. Jedinica ima svoje podatke skoro kao firma: naziv, adresu, entitet, JIB, direktora ili odgovorno lice, kontakt, svoj logo i, ako ga ima, vlastiti PDV broj.
Jedinica nije posebna firma u knjigama. Knjige su jedne — sjedišta: isti kontni plan, ista poslovna godina, isti dnevnik. U poslovnom prometu izdavalac je uvijek sjedište; jedinica se navodi uz njega, nikad umjesto njega.
Ekran je dostupan svakoj firmi, bez obzira na režim knjigovodstva.
Preduslovi
- Izabrana je prava aktivna firma (gornja traka; Ctrl+Shift+K otvara izbor).
- Za unos i izmjenu treba pravo izmjene nad matičnim podacima; pregled radi i bez njega.
Unos jedinice
- Otvorite Matični podaci → Poslovne jedinice (Ctrl+K pa „Matični podaci — Poslovne jedinice"). U bočnoj traci ekran stoji odmah ispod Firme. Lista ima kolone Šifra, Naziv, Mjesto, JIB, PDV broj i Status.
- F2 (ili dugme „Nova poslovna jedinica") otvara dijalog; Enter na redu otvara „Izmjena poslovne jedinice".
Dijalog „Nova poslovna jedinica" / „Izmjena poslovne jedinice"
Dijalog ima tri dijela: Identitet, PDV broj jedinice i Logo. F10 (ili Ctrl+S) čuva sve odjednom; javi se „Poslovna jedinica je sačuvana". Sa nesačuvanim izmjenama Esc prvo pita „Odbaciti nesačuvane izmjene poslovne jedinice?".
Ako program odbije dio čuvanja (npr. period koji se preklapa), poruka se pojavi, a dijalog se ponovo otvori: ono što je već sačuvano ostaje, a ono što nije čeka da ga ispravite i ponovo pritisnete F10 — ništa upisano se ne gubi.
Identitet
- Šifra, Naziv i Entitet su obavezni. Šifra je jedinstvena u firmi.
- Adresa i mjesto: mjesto se bira iz registra mjesta BiH, kao na kartici firme — poštanski broj se popuni sam. Mjesto koje registar nema može se otkucati.
- JIB nije obavezan (jedinica se može unijeti i prije nego što stigne rješenje o registraciji). Kad ga upišete, mora imati 13 cifara i ne smije biti JIB sjedišta: „To je JIB sjedišta firme. Jedinica bez svog JIB-a ostavlja polje prazno." Dvije jedinice iste firme ne mogu imati isti JIB.
- Direktor / odgovorno lice, Telefon i E-pošta — kontakt jedinice.
- Sufiks niza faktura — slova i cifre, najviše 10 (program ga čuva velikim slovima, pa je „sa" isto što i „SA"). Obavezan je čim jedinica ima svoj PDV broj, jer izdate fakture moraju biti jedinstvene po PDV broju: sufiks je ono po čemu će se niz jedinice razlikovati od niza sjedišta (npr. „57/2026-SA"). Dvije jedinice iste firme ne mogu imati isti sufiks.
PDV broj jedinice kroz vrijeme
Popunjava se samo ako jedinica ima vlastiti PDV broj. Bez njega sve ide pod brojem sjedišta.
Broj se unosi kao period na vremenskoj liniji:
- U polja ispod liste upišite PDV broj (12 cifara) i Datum ulaska. Početak odjave i Datum brisanja ostavite prazne dok ne zatrebaju.
- Dugme „Dodaj u vremensku liniju" dodaje period u listu. Dok ga ne sačuvate (F10), red ima oznaku „Nije sačuvano".
- „Izmijeni" na redu vraća njegove datume u polja (dugme tada glasi „Primijeni izmjenu"), a „Ukloni" ga briše iz linije.
- Period koji ste upisali u polja, a niste dodali u liniju (ili izmjenu koju niste primijenili), F10 ne čuva prećutno: dijalog ostaje otvoren uz poruku „Period upisan u polja PDV broja nije dodat u vremensku liniju. Dodajte ga (ili primijenite izmjenu) ili ispraznite polja, pa sačuvajte."
Stanje broja program računa sam, prema datumima, i prikazuje ga u koloni Stanje:
| Stanje | Od kada | Šta znači |
|---|---|---|
| Bez broja | prije datuma ulaska | sve ide pod brojem sjedišta |
| Aktivan | od datuma ulaska | jedinica ima svoj broj |
| U odjavi | od početka odjave | broj zvanično postoji, ali se pod njim po propisu ne smije ni izdati ni primiti ništa, a jedinica i dalje predaje nulte prijave |
| Brisan | od datuma brisanja | broj više ne postoji; raniji dokumenti ostaju sa brojem koji su nosili |
Svaki datum je prvi dan stanja koje otvara: dan prije početka odjave broj je još aktivan.
Pravila koja program provjerava:
- datumi idu redom — ulazak, pa početak odjave, pa brisanje; broj se ne briše bez odjave („Broj se briše tek poslije odjave — prvo upišite datum početka odjave.");
- periodi iste jedinice se ne preklapaju. Novi period smije početi na dan brisanja prethodnog (ponovni ulazak u PDV);
- broj ne smije biti PDV broj sjedišta niti broj druge jedinice iste firme;
- prije unosa broja jedinica mora imati sufiks niza faktura, a sufiks se ne može obrisati dok jedinica ima PDV broj.
Logo
Ovdje se čuva logo jedinice, namijenjen njenim dokumentima umjesto loga firme. Pravila su ista kao za logo firme: PNG ili JPEG, najviše 1 MB.
- Dođite tasterom Tab do polja „Izaberite fajl sa logom" i pritisnite Enter — otvara se izbor fajla.
- Izabrani logo se odmah vidi u pregledu, a čuva se sa ostatkom dijaloga (F10).
- „Ukloni logo" uklanja logo pri sljedećem čuvanju.
Deaktivacija i brisanje
- Deaktiviraj / Aktiviraj (dugme iznad tabele, meni reda — Shift+F10 — ili Ctrl+Shift+A): jedinica se samo deaktivira — njena mjesta troška i PDV broj ostaju kakvi jesu, bez upozorenja. Deaktivirana jedinica se i dalje vidi u listi (zatamnjena, status Neaktivna) i može se mijenjati.
- Obriši (dugme, meni reda ili Delete) radi samo za jedinicu unesenu greškom, koju još ništa ne koristi. Jedinica koja ima mjesto troška ili PDV broj se ne briše: „Poslovna jedinica se koristi (mjesto troška ili PDV broj) i ne može se obrisati — deaktivirajte je."
Upozorenja
- Unos jedinice i njenog PDV broja za sada ne mijenja ništa na drugim ekranima: fakture, PDV prijava i nalozi rade kao i do sada, pod firmom.
- Promjena JIB-a ili PDV broja sjedišta na kartici firme ne provjerava jedinice — pazite da jedinica ne ostane sa istim brojem kao sjedište.