Kontni plan (kontni plan, konta)
Šta i zašto
Kontni plan je spisak konta na koja firma knjiži. Svaka firma ima svoju kopiju propisanog kontnog okvira — onog koji važi za njen entitet (Republika Srpska ili Federacija BiH) i za poslovnu godinu. Kopija je bitna: analitike koje otvorite u jednoj firmi ne vide se u drugoj, a izmjena propisa u jednoj firmi ne mijenja knjige druge.
Plan se popunjava sam. Ne unosi se ručno „od nule" — pri otvaranju firme program kopira propisani okvir, a vi mu dodajete samo analitike koje ta firma stvarno koristi.
Preduslovi
- Firma ima unesen entitet (a za firmu iz Brčko distrikta i izabran kontni okvir) — vidjeti Firma i PDV registracija.
- Za otvaranje i izmjenu analitika potrebno je pravo izmjene nad matičnim podacima.
Pregled plana
Otvorite Matični podaci → Kontni plan. Plan je prikazan kao stablo:
- Klase su jednocifreni čvorovi na vrhu (
0,1,2…). Njihovi nazivi dolaze iz okvira te firme, pa se razlikuju po entitetu — u RS je klasa0„Stalna sredstva", u FBiH „Dugoročna imovina". Program ih nigdje ne izmišlja: uvijek prikazuje ono što piše u okviru aktivne firme. - Ispod klasa idu sintetička konta (dvo- i trocifrena), a ispod njih analitike koje ste vi otvorili.
- Uz konto stoje oznake: neknjižni (na njega se ne knjiži, služi samo za zbir), neaktivan, partner (knjiženje traži partnera) i dokument (knjiženje traži dokument).
Kretanje kroz stablo:
| Taster | Radnja |
|---|---|
| ↑ ↓ | prethodni / sljedeći čvor |
| → ← | otvori / zatvori čvor |
| Home / End | prvi / posljednji čvor |
| Ctrl+F | pretraga konta (šifra ili naziv) |
| Enter | izmjena konta na kojem stojite |
| F2 | nova analitika ispod sintetičkog konta |
| Delete | brisanje analitike |
| F5 | osvježi |
Pretraga prikazuje pogođena konta zajedno sa njihovim nadređenim čvorovima, uz brojač „Pogodaka: N (Enter za sljedeći)". Esc briše pretragu i vraća fokus na stablo.
Nova analitika
- Stanite na sintetički konto ispod kojeg analitika treba da stoji i pritisnite F2.
- Šifra se može ostaviti praznom — „Ostavite prazno za automatsku dodjelu sljedeće slobodne šifre."
- Naziv je obavezan. Po potrebi označite Obavezan partner i Obavezan dokument i izaberite Valutu (podrazumijevano KM).
- F10 snima; javi se „Konto je sačuvan" i stablo se vraća sa fokusom na novom kontu.
Analitika se ne može otvoriti svuda. Program to kaže unaprijed:
- „Izaberite sintetički konto u stablu" — nijedan čvor nije u fokusu;
- „Analitika ne može imati pod-analitiku — izaberite sintetički konto";
- „Ovaj konto ima propisane pod-konte — analitika se otvara na najnižem nivou".
Sintetička konta se ne mijenjaju i ne brišu („Sintetički konto se ne može mijenjati ni brisati"); na njima se mogu podesiti samo oznake obaveznog partnera i dokumenta.
Brisanje analitike odbija se porukom „Konto ima knjiženja i ne može se obrisati". Ako se konto više ne koristi, isključite mu oznaku Aktivan umjesto brisanja. Odbija se i brisanje konta koji je izabran kao podrazumijevani u podešavanjima firme — prvo uklonite to podešavanje.
Kad se propisani okvir promijeni
Kontni okvir je propis i država ga s vremena na vrijeme zamijeni novim. Program tada ne prepisuje staru godinu: knjiženja uvijek koriste plan koji je važio za njihovu poslovnu godinu, pa u firmi neko vrijeme postoje dvije verzije istog konta — stara za ranije godine i nova za novu.
Šta korisnik vidi:
- na kontnom planu — plan onakav kakav važi za tekuću godinu firme;
- ako pokušate knjižiti na konto koji ne postoji u okviru te poslovne godine, knjiženje se odbija porukom da konto nije u verziji okvira;
- prelazak na novi okvir ne radi se ovdje, nego kroz zatvaranje godine: „Za traženu poslovnu godinu važi nova verzija kontnog okvira — prelazak na novi okvir radi se kroz zatvaranje godine". Tamo se stara konta povezuju sa novima („mapiranje") i tek nakon potvrde se salda prenose na nova konta.
Zato je redoslijed uvijek isti: prvo prelaz godine sa mapiranjem, pa knjiženje u novoj godini.
Bruto bilans i statutarni bilansi znaju za obje verzije konta i za svaku godinu uzimaju plan koji je za nju važio — ne morate ništa ručno usklađivati.
Šta se dešava poslije
- Nova analitika je odmah dostupna u svim poljima za konto (uključujući F4 šifarnik konta) i u šablonima knjiženja.
- Oznaka neaktivan skida konto sa ponuđenih, ali ga ne uklanja iz ranijih knjiženja.