Otvorene stavke (otvorene stavke, zatvaranje stavki)
Šta i zašto
Faktura kupcu i njegova uplata su dvije stavke na istom kontu i istom partneru. Dok se ne povežu, obje stoje otvorene — i saldo kaže da kupac duguje, iako je platio. Ovaj ekran ih povezuje: uparuje duguje sa potražuje i tako zatvara ono što je izmireno.
Program može i sam predložiti parove — Prijedlozi zatvaranja (F7); pogrešno zatvaranje se poništava — Razvezivanje; izvod otvorenih stavki partnera na ekranu je IOS pregled.
Preduslovi
- Stavke potiču iz proknjiženih naloga; nacrt nije u knjigama.
- Konto traži partnera (kupci, dobavljači) i stavke nose partnera.
- Za zatvaranje i razvezivanje je potrebno pravo izmjene nad Finansijama; bez njega je ekran vidljiv, ali su radnje isključene („Za zatvaranje je potrebna dozvola za izmjenu").
„Otvoreno" se nigdje ne upisuje
Ovo je jedino pravilo koje treba zapamtiti:
otvoreno = iznos − sve što je na toj stavci zatvoreno
Taj broj se izračunava svaki put iznova, iz zapisa o zatvaranjima. Nigdje ne postoji polje „otvoreno" koje bi moglo zastarjeti ili se razići sa iznosima. Posljedice koje odatle slijede:
- Faktura od 1.000 KM plaćena u tri rate jednostavno učestvuje u tri zatvaranja; poslije prve od 300 KM ona i dalje stoji na listi, sa 300 zatvoreno i 700 otvoreno.
- Jedna uplata može zatvarati više faktura, i jedna faktura može biti zatvorena sa više uplata — bez ikakvog posebnog režima.
- Razvezivanje ne „vraća" ništa: obriše se zapis o zatvaranju i otvoreni iznos se sam ponovo izračuna.
Zato tabele imaju tri kolone iznosa: Iznos (koliko je stavka bila), Zatvoreno (koliko je dosad pokriveno) i Otvoreno (ostatak). Djelimično zatvorena stavka ima spajalicu uz opis. Kolona Vrsta uz Br. naloga kaže kakav je nalog (Ručni, Izvod…), jer se nalozi broje po vrsti.
od v2026.10 · KNJ-721Avansna konta idu na svoj ekran
Kad se u polje Konto izabere avansno konto, ekran ne nudi zatvaranje nego objašnjenje i vezu:
Izabrani konto je avansni. Avansi se ne zatvaraju vezivanjem za fakture na ovom ekranu — zatvaraju se preknjižavanjem, a evidencija otvorenih avansa po partneru je na zasebnom ekranu.
Uz poruku stoji radnja „Otvori avanse", koja vodi na ekran Avansi.
Razlog je knjigovodstveni, ne tehnički: avans ne stoji na kontu kupca ni dobavljača, pa bi njegovo vezivanje za fakturu značilo zatvaranje preko dva različita konta. Avans se zatvara preknjižavanjem na konto potraživanja odnosno obaveze, kad faktura bude izdata.
Otvorena devizna faktura stoji i u valuti i u KM. Na 31.12. (ili ranije po potrebi) KM ostatak se preračunava po zaključnom kursu — dugme „Preračun deviznih stavki" u podnožju ovog ekrana (ili Ctrl+K) vodi na taj ekran. Razlika se pojavi ovdje kao zasebna stavka uz fakturu, i kasnija uplata zatvara obje zajedno. Isti preračun dovodi i saldo deviznih žiro računa na kurs CBBiH tog dana.
Ručno zatvaranje
- Otvorite Finansije → Otvorene stavke (Ctrl+K → „Finansije — Otvorene stavke").
- Izaberite Partnera i Konto, pa pritisnite Prikaži (ili Enter u polju). Stavke se prikazuju za aktivnu poslovnu godinu iz zaglavlja — ekran nema svoj izbor godine; Ctrl+Shift+G mijenja godinu.
- Lijevo je lista DUGUJE, desno POTRAŽUJE. Tab prebacuje između lista, strelice se kreću kroz stavke, Space označava i odznačava stavku. Mišem se stavka označava kvačicom u prvoj koloni; kvačica u zaglavlju označava ili poništava sve (isto što Ctrl+A).
- Podnožje prikazuje zbir označenog na obje strane i razliku. Razlika nula je zelena.
- Iznos zatvaranja je podrazumijevano onoliko koliko obje strane mogu da ponesu — manji od dva zbira. Može se smanjiti kad želite da zatvorite samo dio; dugme tada glasi „Zatvori djelimično".
- F10 ili Ctrl+S (ili „Zatvori stavke") zatvara; Enter ne zatvara ništa. Javi se „Zatvoreno N stavki" (kod djelimičnog zatvaranja „Djelimično zatvoreno N stavki").
Ako partner na tom kontu ima uplatu bez pokrića u otvorenim fakturama, iznad lista stoji upozorenje „Preplata: … KM na ovom partneru i kontu nema pokriće u otvorenim stavkama.", uz neriješeni dio i vezu „Otvori preplate" — v. Preplate.
Šta se odbija i zašto:
| Poruka | Šta je pošlo naopako |
|---|---|
| „Zbir duguje mora biti jednak zbiru potražuje i veći od nule" | strane se ne poklapaju, ili nije ništa označeno |
| „Sve stavke moraju biti istog partnera i konta" | zatvara se unutar jedne partnerske kartice — potraživanje od kupca i obaveza prema istom partneru kao dobavljaču prebijaju se kompenzacijom (dugme „Kompenzacija" gore desno) |
| „Sve stavke moraju biti iz iste fiskalne godine" | zatvaranje ne prelazi granicu godine |
| „Zatvaraju se samo stavke proknjiženih naloga" | stavka pripada nacrtu |
| „Iznos zatvaranja je veći od otvorenog iznosa stavke" | pokušaj da se zatvori više nego što je ostalo |
| „Iznos zatvaranja može imati najviše dvije decimale (fening)" | iznos se odbija, nikad se ne zaokružuje |
Zaokruživanje po stavci nije sabirljivo: tri stavke zaokružene pojedinačno ne daju isti zbir kao njihov zbir zaokružen jednom. Grupa bi prestala da bude uravnotežena, a to bi se pokazalo tek 31.12. kao godina koja se ne da zatvoriti. Zato se takav iznos odbija odmah.
Šta se dešava poslije
- Zatvorene stavke nestaju sa liste otvorenih (dok se ne uključi „Prikaži zatvorene").
- Kartica partnera sa filterom „samo otvorene" prikazuje iste brojeve — redove, tekući saldo i zbirove.
- IOS na dan D prikazuje tačno ono što je na taj dan bilo otvoreno.
- Nalog čija je stavka zatvorena više se ne može stornirati dok se zatvaranje ne poništi.
- Zatvaranje ostaje u granicama poslovne godine — v. Granice: fiskalna godina.
Povezano
- Prijedlozi zatvaranja (F7) i Razvezivanje
- IOS — izvod otvorenih stavki — dugme „IOS štampa i slanje" (ili Ctrl+K) vodi na ekran IOS-a za štampu i slanje, sa istim partnerom i datumom.
- Storno naloga — zašto storno traži razvezivanje.