Procenti vrsta rada
Šta i zašto
Obračun plata plaća sate iz evidencije rada koji nisu običan radni dan po procentu
vrijednosti sata: prekovremeni rad, noćni rad (NR), rad na dan praznika (RP) — po istom procentu i rad
subotom i nedjeljom — i plaćeno odsustvo (PL). Na ekranu Procenti vrsta rada firma upisuje svoj procenat
za svaku od tih vrsta — i za bolovanje po pravilniku poslodavca (npr. 80 % tamo gdje zakon daje 70 %).
Vrijednost sata je ugovorena plata radnika (bez olakšice od 50,00 KM u Republici Srpskoj i bez minulog rada) podijeljena satima mjeseca (radni dani × ugovoreni sati dnevno). Sat noćnog rada po 130 % je tako 1,3 vrijednosti sata. Plaćeno odsustvo se računa od iste osnovice kao godišnji odmor.
Uvećanja se sabiraju. Sat koji je noćni i na praznik plaća se 100 % + 30 % + 40 % = 170 %; noćni prekovremeni na praznik 195 % (sa podrazumijevanim procentima). Zato procenat koji ovdje upišete važi i kad je njegovo uvećanje samo dio sata — npr. noćni 135 % daje noćnom prekovremenom satu 125 % + 35 % = 160 %.
Preduslovi
- Pravo Plate; za izmjenu procenata pravo izmjene. Korisnik samo sa pravom čitanja vidi procente, a polja i dugme Sačuvaj procente su mu onemogućeni (dugme kaže razlog: „Nemate pravo izmjene u ovom modulu").
Koraci
- Otvorite ekran kroz paletu (Ctrl+K, „Plate — Procenti vrsta rada") ili iz grupe Plate u meniju.
- Pored svake vrste stoji podrazumijevani procenat i zakonski minimum („Podrazumijevano 140 % · zakonski minimum 140 %"). Prazno polje znači podrazumijevani procenat. Svaka vrsta bolovanja koju propisuje entitet firme ima svoj red („BO — Bolovanje — opšti osnov, %"…).
- Upišite procenat firme (npr.
135za noćni rad). Prvi red je prekovremeni rad — sati preko ugovorenog dana na radnoj oznaci. - F10 ili Ctrl+S (dugme Sačuvaj procente) čuva sve procente odjednom („Procenti vrsta rada su sačuvani."). Da biste vratili podrazumijevani procenat, obrišite broj iz polja i sačuvajte.
| Vrsta | Podrazumijevano | Zakonski minimum (RS) | Red na listiću |
|---|---|---|---|
| Prekovremeni rad (sati preko ugovorenog dana) | 125 % | 125 % | 3.2 prekovremenog rada |
Noćni rad (NR) | 130 % | 130 % | 3.3 noćnog rada |
Rad na dan praznika (RP), i rad subotom i nedjeljom | 140 % | 140 % | 3.6 rada praznikom i u druge dane u koje se po zakonu ne radi |
Plaćeno odsustvo (PL) | 100 % | 100 % | 2.4 plaćeno odsustvo |
Bolovanje (npr. BO) | zakonska stopa (npr. opšte bolovanje RS 70 %, FBiH 80 %) | zakonska stopa | 2.2 privremena spriječenost za rad |
Za bolovanje zbog povrede na radu (BR) i profesionalne bolesti (BP) zakonska stopa je već 100 %, pa se tu
procenat ne može podići (bolovanje je najviše 100 %).
U Republici Srpskoj zakonski minimum prekovremenog, noćnog i rada na dan praznika je Odluka o utvrđivanju uvećanja plate, visine primanja po osnovu rada i visine pomoći radniku („Službeni glasnik Republike Srpske" 53/16): osnovna plata se uvećava najmanje 25 % za prekovremeni rad, 30 % za rad noću i 40 % za rad na dane državnog praznika i druge dane u koje se po zakonu ne radi. Minimum plaćenog odsustva (100 %) Odluka ne propisuje — to je pravilo programa: naknada ne može biti manja od svoje osnovice. Što rad subotom i nedjeljom plaća po procentu rada na dan praznika, pravilo je programa, ne tvrdnja Odluke.
U Federaciji BiH zakonskog minimuma iznad redovnog sata nema: Zakon o radu FBiH („Sl. novine FBiH" 26/16, 89/18 i 44/22, čl. 76) daje pravo na povećanu plaću za noćni i prekovremeni rad, ali procenat prepušta kolektivnom ugovoru, pravilniku o radu i ugovoru o radu, a opšti kolektivni ugovor za Federaciju, prema dostupnim podacima, od 2018. nije na snazi (granski ugovori važe samo za svoje grane). Zato je minimum na ekranu 100 %, a firma upisuje procente iz svog pravilnika ili granskog ugovora; dok ih ne upiše, važe podrazumijevani procenti iz tabele.
Posljedice
- Sljedeći obračun iz evidencije rada plaća te sate po novom procentu. Svaka vrsta je svoja stavka bruta; na platnom listiću ide u red obrasca svoje vrste rada (npr. noćni rad u 3.3), sa satima u koloni „Časovi", osnovicom u „Osnovica" i procentom kao brojem u „Stopa (%)" (npr. 80,00 i 130). Stavka koja dodaje uvećanje satima koje već plaća druga nosi samo uvećanje (npr. 30). Više vrsta na istom redu obrasca je jedan red: sati i iznosi se sabiraju, a različite osnovice i stope stoje jedna ispod druge u istoj ćeliji.
- Nacrt obračuna koji je već napravljen po starom procentu postaje zastario: potvrda se odbija uz ime radnika („Podešavanja plata firme … su promijenjena …" od v2026.10 · KNJ-710) dok se ne klikne Preračunaj iz evidencije rada. Potvrđen obračun se ne mijenja — osim ispravkom ili, dok je uključeno „Izmjena i brisanje proknjiženog", vraćanjem u nacrt (v. Vrati u nacrt).
- Bolovanje po pravilniku poslodavca: radnik dobija procenat firme. Za dane koje plaća fond, fond refundira samo iznos po zakonskoj stopi — razliku snosi poslodavac. Na listiću je to JEDAN red 2.2 sa procentom firme: iznos fonda i poslodavca zajedno, sati jednom. Koliko plaća fond, a koliko poslodavac, vidi se na ekranu obračuna i u zahtjevu za refundaciju. Zakonske stope se ne mijenjaju. Ako u Federaciji neki kanton propisuje višu stopu od opšte, minimum na ekranu je ta najviša stopa — procenat firme mora važiti za radnika iz svakog kantona.
Upozorenja i česte greške
- Firma može dati samo više od zakonskog minimuma, nikad manje. Procenat ispod minimuma se ne čuva — poruka imenuje vrstu, upisani procenat i minimum; za bolovanje kaže „Procenat bolovanja … % je ispod zakonske stope od … % — pravilnik poslodavca može dati samo više (najviše 100 %)." Isto se provjerava i pri svakom obračunu, po propisima mjeseca koji se obračunava — ako se minimum kasnije podigne iznad upisanog procenta, obračun tog mjeseca se odbija dok se procenat ne podigne.
- Procenat se ne upisuje za godišnji odmor, porodiljsko, praznik, neplaćeno odsustvo, čekanje ni red vlasnika.
Čekanje (
ČE) obračun zasad ne plaća — radnik sa čekanjem se preskače uz ime. - Procenat je jedan za firmu i važi od trenutka čuvanja; za ispravku ranijeg mjeseca obračun čita procenat koji važi u trenutku preračuna.