Plaćanje devizne fakture preko izvoda — kursna razlika (kursne razlike, devizna faktura)
Šta i zašto
Faktura u stranoj valuti (USD, EUR…) stoji u knjigama u KM po kursu sa fakture — recimo 1.000,00 USD po 1,700000 = 1.700,00 KM. Banka je plati po svom kursu, pa izvod nosi drugi iznos — recimo 1.720,00 KM. Razlika od 20,00 KM nije djelimično plaćanje ni preplata: to je kursna razlika, i knjiženje izvoda (F10) je knjiži samo, u istom nalogu. od v2026.09 · KNJ-575
Preduslovi
- Faktura je proknjižena u valuti (KUF ili KIF sa valutom i kursom).
- Na stavci izvoda je partner te fakture i konto na kojem faktura stoji.
- U Podešavanjima firme, sekcija Kursne razlike, podešeni su „Konto pozitivnih kursnih razlika" i „Konto negativnih kursnih razlika". Dugme „Predloži konta" popunjava prazna polja iz kontnog plana firme (662 i 562, „Konto bankarske provizije" 553; u RS planu sa 4 cifre 6620, 5620, 5530), a F10 čuva.
Koraci — KM izvod plaća deviznu fakturu
- Na ekranu Knjiženje izvoda otvorite „Poveži" na stavci. Stavka KM izvoda ne dobija predloženu vezu sa deviznom fakturom — nju birate vi.
- U dijalogu „Zatvaranje otvorenih stavki" red devizne fakture ima dodatnu liniju (valuta, iznos, kurs, koliko je otvoreno u valuti) sa poljima Devizni iznos (USD) i Kurs plaćanja. Upišite jedno od dvoje — devizni iznos koji ova uplata plaća (za cijelu fakturu: 1.000,00) ILI kurs.
- Čim upišete devizni iznos, kolona Zatvara se za taj red postane ono što je od iznosa stavke izvoda preostalo (za jednu fakturu cijelih 1.720,00 KM, ne samo njenih 1.700,00), a ispod polja odmah stoji: „Kursna razlika 20,00 KM (negativna — rashod)" — najava onoga što će F10 knjižiti.
- F10 („Potvrdi izbor"; i Ctrl+Enter) potvrđuje. od v2026.10 · KNJ-667
Bez deviznog iznosa i kursa red je obična KM veza: iznos u KM zatvara fakturu djelimično (ili ostavlja preplatu) — kursna razlika se ne prepoznaje. Ako upišete oba, moraju se slagati (kurs = KM ÷ devizni iznos, na šest decimala); inače knjiženje odbija: „Plaćeno … KM, devizni iznos … i kurs … se ne slažu…".
Šta F10 knjiži
Pored para prema žiro računu, nalog dobija par stavki kursne razlike po fakturi: jednu na kontu partnera (sa partnerom — ona zatvara grupu sa fakturom i uplatom, pa je na kartici partnera i u otvorenim stavkama vidljiva kao posebna stavka) i jednu na kontu kursnih razlika. Opis stavke je „Kursna razlika – opis stavke izvoda", datum je datum izvoda. Pravilo je isto za sve valute — i za EUR, ako je dobavljač primijenio kurs različit od 1,95583:
| Stavka izvoda | Plaćeno u odnosu na fakturu | Knjiženje razlike |
|---|---|---|
| Odliv (plaćanje dobavljaču) | više KM nego što faktura glasi | duguje negativne kursne razlike / potražuje dobavljač |
| Odliv | manje KM | duguje dobavljač / potražuje pozitivne kursne razlike |
| Priliv (naplata od kupca) | više KM | duguje kupac / potražuje pozitivne kursne razlike |
| Priliv | manje KM | duguje negativne kursne razlike / potražuje kupac |
Razlika je uvijek KM sa izvoda minus KM sa fakture, fening tačno — kurs se ne primjenjuje ponovo. Kurs plaćanja ostaje zabilježen na stavci uplate u nalogu, uz valutu i devizni iznos.
Zašto KM − KM, a ne kurs CBBiH: razlika je čep koji zatvara nalog, pa već sadrži i promjenu kursa CBBiH i bančinu maržu — obje su kursna razlika (primjer).
od v2026.10 · KNJ-608Ako razlika nastane, a konto koji joj treba nije podešen, knjiženje se odbija još na pregledu (F10) i imenuje polje: „Nije podešeno: Konto negativnih kursnih razlika…" — ništa se ne knjiži, izvod ostaje „Uvezen".
Djelimično plaćanje
Ako uplata plaća samo dio devizne fakture (500 od 1.000 USD, za 860,00 KM), faktura se zatvara za 500 × kurs sa fakture = 850,00 KM, kursna razlika od 10,00 KM knjiži se odmah, a ostatak ostaje otvoren i u valuti i u KM (dijalog: „otvoreno 500,00 USD"). Kad naredna uplata plati cijeli preostali devizni iznos, faktura se zatvara za cijeli preostali KM iznos (850,00), a razlika prema plaćenom je opet kursna razlika. Još pravila:
- devizni iznos veći od preostalog se odbija, a poruka imenuje preostali iznos („Devizni iznos 600,00 USD premašuje preostali otvoreni iznos fakture (500,00 USD)…"); dijalog to kaže već u redu: „Devizni iznos premašuje preostali otvoreni iznos fakture.";
- ista stavka izvoda ne može zatvarati fakture u dvije različite valute;
- stavka izvoda koja plaća deviznu fakturu mora biti u cijelosti raspoređena na devizne fakture („Stavka izvoda od … KM plaća devizne fakture samo sa … KM…") — domaća faktura ili provizija na istoj stavci se ne mogu dodati;
- faktura na kojoj je ranije knjižena uplata u KM bez deviznog iznosa više ne prima devizni iznos ni kurs, jer njen devizni ostatak nije poznat — dijalog to kaže na redu („Na ovoj fakturi je ranije knjižena uplata u KM bez deviznog iznosa…"), ostatak se zatvara u KM bez kursne razlike, a u početno stanje nove godine takva faktura prelazi kao stavka u KM;
- dvije stavke istog izvoda koje plaćaju dijelove iste devizne fakture računaju se svaka prema ostatku prije tog izvoda, a zbir njihovih deviznih iznosa ne može premašiti preostali devizni iznos fakture. Zbog zaokruživanja tada može ostati fening otvoren u KM; on se zatvara u KM.
Faktura koja je preračunata na dan bilansa
Ako je otvorena devizna faktura preračunata po kursu na dan bilansa, dijalog to kaže u redu fakture („U otvoreno je uračunata i kursna razlika sa preračuna: …") i kolona Otvoreno pokazuje fakturu zajedno sa preračunom. Uplata cijelog preostalog deviznog iznosa zatvara fakturu zajedno sa preračunom, a kursna razlika se mjeri prema preračunatom KM. Djelimična uplata zatvara fakturu i preračun srazmjerno dijelu koji plaća.
Devizna faktura prenesena u novu godinu
Otvorena stavka koju je početno stanje nove godine prenijelo iz prethodne godine zadržava valutu, preostali devizni iznos i kurs sa fakture (osim ako je na njoj bila uplata u KM bez deviznog iznosa — vidi gore) — decembarska faktura plaćena u januaru zatvara se sa kursnom razlikom kao i svaka druga.